Terwijl ik afgelopen zaterdag uitsliep, fitnesste, boodschappen deed en een taart bakte stierven in Syrië meer dan 120 mensen. Ik ging zondag bij een vriend op bezoek.

Weer werden ten minste honderd burgers door hun eigen regering vermoord. In vergelijking met wat mensen daar moeten doorstaan voelde mijn zorgeloze weekend decadent.

Ik realiseerde me dat ik iets wilde doen. Niet dat ik veel kan doen, natuurlijk. Ik heb niet de journalistieke vaardigheden om, zoals de vorige week in Syrië vermoorde journalisten Marie Colvin en Rémi Ochlik (op de foto) verslag te gaan leggen van de oorlog– laat staan dat ik hun ongelooflijke lef heb.

Misschien is het nuttigste dat ik kan doen mijn column hier gebruiken om een klein zetje te geven aan het vliegwiel. Maar ik heb slechts drie minuten. Ik kan dus niet vertellen over de gevangenen die door het Syrische leger zo lang waren vastgeketend dat hun vlees als nat brood om hun polsen hing.

Ik kan niet vertellen over de vrouw die in een bunker beviel van haar baby en het suikerwater te eten moet geven omdat ze zelf, uitgehongerd als ze is, geen moedermelk meer produceert.

Ik kan niet vertellen over het cynische referendum van afgelopen zondag, waarbij 89% van de bevolking zogenaamd een wetsartikel zou hebben aangenomen dat Assad nog zestien jaar langer op zijn bladgouden sokkel zou laten  staan.

Ik kan ook niet vertellen over de veto’s van Rusland en China waarmee ze, zelfs na een jaar protesteren en minstens achtduizend burgerslachtoffers de dictator nog steeds een hand boven het hoofd houden. (Zou het ze om Tsjetjenië gaan? Tibet?)

Ik kan niet vertellen over politicoloog Ghassan Dahhan die het Westen waarschuwt niet voorbarig te zijn, niet te denken dat Assad wel zal terugtreden.

Ik kan helaas ook niet vertellen over het Syrische ministerie van Buitenlandse Zaken dat niet eens de moeite deed de aanval op eerdergenoemde journalisten te ontkennen: dat vonden ze immers het risico van het vak.

De brutaliteit is stuitend, de verachting voor mensenrechten diepgeworteld. Genadeloos. Maar ik kan er niet over vertellen. Ik kan het allemaal alleen maar even aanstippen.

Dus ik voel me machteloos.

Maar misschien levert mijn column hier weer een splinter extra aandacht op voor die perverse slachtpartij, weer wat meer besef dat we die slachtpartij met zijn allen laten gebeuren. Ik hoop het.

Want volgend weekend, terwijl ik boodschappen doe, terwijl jij boodschappen doet, zal het Syrische leger nog steeds zijn eigen burgers beschieten, verkrachten, martelen, vermoorden. Dat kunnen we niet accepteren.

Lees je dus in, over wat er gebeurt. Praat met collega’s vol afschuw over het Syrische leger. Praat vol bewondering over de  rebellen, de ambulancebroeders, de vaders en moeders verscholen in hun kelders, terend op hun laatste reserves. Besef je dat we hen niet in de steek kunnen laten. Houd het vliegwiel alsjeblieft in beweging.

(deze column schreef ik voor de uitzending van Nu Al Wakker Nederland, radio 1, 28-02-2012)

Het debat is eenvoudig te parafraseren. Conservatievere boekenliefhebbers (ik noem ze even de boomsnuivers) worden in navolging van Ariana Huffington vergeleken met schilderende holbewoners die zich verzetten tegen de komst van het kleitablet. Progressiever boekenliefhebbers (ik noem ze even de snijplankjes) zijn volgens de boomsnuivers dan weer niet meer dan kille profeten wier liefdeloze toekomstvoorspellingen slechts worden overtroffen door hun culturele barbarisme.

Ook gisteren, tijdens het door SLAA en Wintertuin georganiseerde debat in de Rode Hoed waren vele krachtige, cynische, somberende en angstige meningen te horen. De techniek was het probleem. De discussie is te breed. De auteursrechten spelen uitgevers parten. De knowhow bij uitgevers is beperkt. Lezers zijn gratis digitale content gewend. Een digitaal pdfje is geen boek. Er is verregaande ontlezing. Enzovoorts. Gelukkig waren er ook mensen die opmerkten dat het medium het speelveld misschien wel verandert maar dat een verhaal een verhaal blijft en dat de kern van een boek daarmee niet verandert.

Bij die laatste categorie sluit ik me graag aan. Want wat me is gaan tegenstaan is de frivoliteit van het debat over literair lezen, de zorgen. Verdienmodellen zijn immers altijd aan verandering onderhevig. Wetenschappelijk onderzoek over de veronderstelde “digitale ontlezing” is nog nauwelijks gedaan. Het blijft dus bij anecdotes en vergelijkingen met andere culturele sectoren (de muziekindustrie) of andere landen (Amerika) en veel, heel veel kletsen.

De voor- en tegenstanders van digitaal lezen doen me inmiddels een beetje denken aan de Lilliputters uit Gullivers Travels, die steggelden over welke kant van een gekookt ei met het lepeltje betikt diende te worden.

Voor de hedendaagse Lilliputters is het gekookte ei helaas vaak niet het geschreven verhaal zèlf, niet de veranderende rol van literatuur aan het begin van de 21e eeuw. Nee: het gaat vaak om het medium, om de vorm en hoe die het papieren boek zou bedreigen. Boomsnuivers en snijplankjes gaan elkaar dus te lijf met vlijmscherpe boekenleggers en zwiepende USB kabeltjes om een gelijk te behalen dat niemand heeft! Over een technologische verandering bovendien, die wij Hollanders, of we nou willen of niet, écht niet gaan tegenhouden.

Natúúrlijk heeft de veranderende vorm van het medium consequenties, niet in de laatste plaats voor de inhoud en de consumptie van verhalen. Maar welke? Uiteindelijk? Geen idee. Maar een beetje rust in de tent kan geen kwaad.

De onvergelijkbare Britse schrijver Stephen Fry verwoordde de toekomst van boeken en hun digitale evenkniën nog wel het mooist: ‘e-books won’t replace regular books any more than the staircase has been replaced by the elevator.’

Digitaal publiceren geeft schrijvers en lezers nieuwe mogelijkheden om met elkaar te communiceren. Een cliché. En de verdienmodellen van uitgevers staan onder druk: Van The New York Times tot de Nederlandse literaire huizen: verandering in de lucht. Weer zo’n cliché. Daar nog maanden over praten – hoe gezellig ook, want gezellig was het, gisteren – gaat daar niets aan veranderen.

Wat wèl iets zal gaan veranderen is wanneer we dingen gaan uitproberen. Op ons gat durven vallen. Mooie verhalen maken, mooie verhalen uitgeven en mooie verhalen lezen: in nieuwe vormen, als het aan mij ligt, naast de oude vormen. Ik roep de boomsnuivers en snijplankjes van Nederland hierbij dan ook graag op om te stoppen met de polemieken, de overpeinzingen, de debatten en de meningen en gezamenlijk aan het werk te gaan. Met een doorwrocht onderzoek, een bruisend ondernemingsplan, een revolutionair verdienmodel, statige ganzenveer of een versatiel toetsenbord. Maar in ieder geval met een korreltje zout.

Deze column las ik 14 februari 2012 voor in de uitzending van Nu Al Wakker Nederland, Radio1. Graag wijs ik de geïnteresseerden die aan de slag willen op dit artikel dat één van de negatieve kanten van Amazon belicht, in het brede, ingewikkelde debat over digitaal lezen en hoop dat dat ze zal inspireren om danwel krachten te bundelen, danwel een eigen initiatief te ontplooien dat van toegevoegde waarde is voor de literatuur in de 21e eeuw.

Er is een bepaald type mens waar ik dol op ben. Mannen of vrouwen die intelligent zijn zonder arrogant te zijn, of cynisch. Mannen (en vrouwen!) bovendien, die rock’n’rollers zijn, die alles uit het leven proberen te halen, die misstappen maken met drugs, affaires, tatoeages. Mensen die je af en toe prikken omdat ze weten dat het leven leuker is met een beetje provoceren.

Mark was zo iemand.

Ik ontmoette hem in een bar in New York, waar hij samen met zijn vrouw tequila dronk. Zij ontwierp lichtplannen voor kathedralen en bruggen en reisde daarom de wereld rond. Hij was journalist, las Kierkegaard en Nietzsche maar schreef liever voor pornoblaadjes. Hij droeg één diamanten oorbel en deed aan Tai Chi. Beiden waren rond de zestig.

.
Sinds die ontmoeting vijf jaar terug had ik regelmatig contact met Mark. Bijdehante opmerkingen, korte vragen. We waren aan elkaar gewaagd.

.
Vorige week stuurde zijn vrouw me een berichtje via Facebook: Dear Sidney, Heartbreaking news: Mark ended his life on July 18.

Ik schrok. Stiekem was Mark het soort man dat ik ooit hoopte te worden. Mark was een idool. Zijn zelfmoord schokte me. ‘s Avonds dronk ik een glas tequila en ik proostte op hem. Ik was verdrietig dat hij het kennelijk niet meer zag zitten. Maar hij was toch slim? En stoer? Was het omdat hij ziek was? Had hij kanker? Was hij depressief? Was het een ongeluk?

.

Ik stuurde zijn vrouw een berichtje via Facebook. Ik durfde mijn vragen niet te stellen. Ze had vast genoeg aan haar hoofd, nu. Het voelde ongepast om haar digitaal te condoleren. Maar ik wist niet waar ze woonde en om dan eerst digitaal om haar postadres te gaan vragen en haar daarna een kaartje te sturen, en ik had die mensen maar één keer gezien, sindsdien enkel digitaal contact met Mark, en… Damn you, Facebook.

Ik condoleerde haar dus maar digitaal, vroeg niets pijnlijks en vertelde over het fijne contact dat ik had met Mark. Zij reageerde dezelfde dag:

I know that Mark really loved hearing from you and your insights. Please take a moment to post your thoughts about Mark on his Facebook wall.

Haar verzoek verbaasde me. Maar als zij dat fijn vond: soit. Ik schreef op zijn Facebook wall. Brok in mijn keel. Ik begon te lezen welke woorden vrienden van Mark voor hem achterlieten. Ze spraken hem aan alsof hij nog leefde. Zijn Facebookwall werd een soort condoleanceregister. Ik twijfelde of ik me wel prettig voelde om het allemaal te lezen. Ik heb zitten janken om herinneringen van zijn vrienden.

Tegenwoordig spenderen we één op iedere zes minuten die we online zijn aan sociale netwerken. Het is erg moeilijk weg te denken, in ieder geval uit mijn leven. Het tempo van de veranderingen zorgt ervoor dat ik me af en toe achter de oren krab omdat ik niet zeker weet of ik me wel prettig voel bij sommige van de uitwassen van die alomaanwezigheid van Facebook. Er zijn nog geen normen of waarden, nog geen etiquette. Dus doe ik maar wat me het beste lijkt.

Misschien had ik zijn vrouw wel gewoon een kaartje moeten sturen.

Je kunt veel over me zeggen, maar niet dat ik lui ben. Sterker nog: ik werk me het schompes. Me af en toe misdragen is daardoor noodzaak geworden.

In mijn geval was het recentelijk vanwege deadline stress: mijn manuscript moest naar de uitgever en er moest tussendoor “nog even” een commercial af. Stress dus.

Mijn uitlaapklep vond ik vorige week in Vleuten-De Meern op misschien wel het tofste technofestival van Nederland. Een festival dat bovendien niet uit de koker komt van een of andere commerciële, Amsterdamse organisatie, maar gewoon door een groep Utrechtse vrienden wordt neergezet, al jaren achtereen. En dat is leuk. Dat is heel leuk.

Hun feestje heet Source en heeft gedurende een jaar meerdere varianten. Dit was de wintereditie: Source on Ice. Een enigszins optimistische naam: Ice was er weinig. Water des te meer. Vanaf de heenweg: striemende regen, miezerregen. In de rij speldenprikregen en slagregen op het terrein.

Resultaat: vrouwen met uitgelopen mascara en mannen met zeiknatte bontmutsen die gebroederlijk ijskoude regen de zompige modder instampten.

Wijze mannen en vrouwen deden dat gestamp op guitige laarsjes. Minder wijze mannen en vrouwen waren op gympen gekomen: zij stonden die gympen om de donderklap uit de kniediepe modder te trekken, een flesje spa in de ene, een ondersteunende vreemdeling in de andere hand. ik heb op deze manier flink wat leuke mensen ontmoet. Mensen waarmee ik me vervolgens in één van de circustenten door dreunende bassen liet verwarmen.

’s Avonds, op de fiets terug naar het centrum (uiteraard door weer een helse regen, een stormachtige wind, en, vooruit, een aardbeving) schreeuwde ik opgewonden tegen mijn vrienden dat Source on Ice toch wel een beetje de eindbaas onder de technofestivals was: het was lekker, tuurlijk, maar het was ook afzien, vechten, buffelen, doorbikkelen. Ha! Ze gaven me gelijk. (En riepen dat ik moest dóórfietsen: het re-gen-de!?)

Voor hen die er waren: ik denk dat wij best een beetje trots mogen zijn op onszelf. Voor hen die er niet waren: verplicht gaan, volgende keer, zomer of winter editie. En ik neem bij deze mijn bontmuts af voor de Source crew: ondanks dat rotweer dit neerzetten is knap.

Amsterdam heeft het, zeggen ze, en Rotterdam heeft het niet nodig. Ik zou daar graag aan willen toevoegen: Utrecht vraagt zich af waar iedereen zich zo druk over maakt.

@SidneyVollmer

Sidney Leaks, een column over schmutzige telefoonwinkeltjes en toffe kledingwinkels.

Hieronder de volledige tekst:

Er hangt een lichtgevend “simlock vrijmaken” reclamebord achter het raam. De muren hangen vol muurhaken met plastic verpakkingen. Tot enkele maanden geleden zat hier een kledingwinkel vol soepele shirts en trendy truien, ontworpen door mensen die nog niet waren ingelijfd door de Grote Boze Merken. Supertof dus. Maar de crisis duwde de winkel van de voormalige hellende straat naar het water. Toffe dingen werden vervangen door doffe dingen.

Ik heb in mijn eerste NL30 column beloofd dat ik niet zuur zou schrijven. Zuur is stom, behalve bij Granny Smith appels en limoenen. Toch moet het even. Dit soort winkels vind ik namelijk vreselijk. Natuurlijk, als ik een oplader nodig heb ben ik ze dankbaar. Maar er hangt zo’n schimmig sfeertje omheen. Alsof men emmers geld witwast en zich stuklacht om iedere stumperd die daadwerkelijk een oplader komt kopen. Erger nog: die winkel klopt daar niet. Daar hoort een theewinkeltje, een juwelier, iets puurs, iets échts.

Ik gok dat belwinkels in het centrum maandelijks €6000 vaste lasten hebben. Dat zijn 500 opladers. Kunnen die winkels dat verkopen? Ik besluit als een heuse onderzoeksjournalist op pad te gaan. Ineens zie ik ze overal, gecamoufleerd door hun nietszeggendheid. Op Vredenburg, de Amsterdamse Straatweg, de Willemstraat, Lombok. Ik kijk bij een willekeurige naar binnen. Een bebaarde man in gebreide trui hangt telefoonhoesjes recht. Ik duw de deur open en–

De deur zit op slot. Op dinsdagmiddag. De man haalt nors een sleutelbos uit zijn zak en laat me binnen.

Ik laat mijn telefoon zien. ‘Heeft u screenprotectors?’

‘Sorry, dat merk heb ik niet,’ zegt hij bijna woedend.

Ongelooflijk langs mijn neus weg informeer ik hoe het de handel vergaat. Zo op een dinsdagmiddag de deur dicht houden, dat is toch funest voor zijn winkel?

Tranen wellen op in zijn ogen. ‘Een familielid ligt in het ziekenhuis. Ik moet zo weg.  Vandaar.’

Dit gebeurt Peter “nasale neus” de Vries nou nooit. Wat ben ik een bevooroordeelde eikel. Schuchter wens ik hem sterkte en stommel de deur uit.

Ik denk terug aan die nieuwe belwinkel op de hellende straat richting het water. Ik weet het allemaal ook niet. Misschien is het allemaal wel legaal. Maar voor mijn gevoel hóórt die winkel daar niet. Oh My Tees hoort daar. Over een maand gaan ze door als webshop. Laten we ons scheel kopen. Misschien komen ze terug.

Boys & Girls! Zij die me kennen weten dat ik mezelf ont-zet-tend goed kleed: bijna altijd heb ik twee dezelfde sokken aan en ik varieer eindeloos met mijn vier paar schoenen.

Geen wonder dus, dat ELLE me vroeg een keer een column voor ze te schrijven.

Die column is nu de hele maand te koop, voor slechts €4,99!  Sterker nog: ze geven er hun héle tijdschrift bij! Gratis! Honderdachtendertig pagina’s vol mooie artikelen, mensen, spullen, en wat we dit voorjaar allemaal gaan dragen!

Column. Seks. Pagina 69, nota bene. What’s not to like?

Hierboven de scan (opklikken = groot) en hier de beter leesbare volledige tekst.

Ik ben te vroeg.

Ik ga zitten in de schoolkantine. Het is er precies als mijn kantine vroeger, behalve dat er hier groene teiltjes op de tafels staan: de vuilnisbakken tegen de muren staan natuurlijk veel te ver weg voor de jeugd van tegenwoordig.

Aan de tafels om me heen zitten hier en daar wat leerlingen. Het zijn middelbare scholieren, zeker. Maar tering, wat zijn ze klein.

Ik pak mijn laptop, zoek naar mijn aantekeningen. Vijf extra minuten om me voor te bereiden op mijn werkafspraak.

Maar ik word afgeleid.

Een meisje van twaalf loopt langs. Ze heeft een veels te koud hemdje aan en een grote rugtas op haar rug, zo’n donkerblauwe container. Haar schouders hangen. Ze zwaait naar me, haar hand houdt ze ter hoogte van haar broekriem. Niet hoger, zeker niet hoger. Bedeesd. Dan  loopt ze weer verder, linksaf rond de receptie.

Ik kijk terug naar de aantekeningen op mijn laptop.

Enkele minuten later is ze daar weer, precies op dezelfde plek. Ze heeft een rondje gelopen. Weer zwaait ze, heel voorzichtig.

‘Hey, zag ik je net ook niet?’

‘Ja,’ zucht ze, ‘er is niet echt plek om te zitten.’

De tafel waar ik aan zit heeft negen stoelen. Ik hou er één bezet. Aan de andere tafels zie ik meer lege stoelen dan gevulde stoelen. Maar ik begrijp dondersgoed wat ze bedoelt.

‘Anders moet je alleen gaan zitten, enzo?’

Ze knikt.

Ik vraag haar of ze wel een jas bij zich heeft – ja, tuurlijk– en of haar lessen van vanochtend leuk waren.

‘Ik had de eerste twee uur vrij, meneer Grossen was ziek.’

‘Wat geeft hij?’

Links en rechts kijken sommige kinderen onze kant op.

‘Aardrijkskunde en geschiedenis.’

‘Je mag ook hier komen zitten, als je wil?’ Ik vermoed dat de tas op haar schouders een kilo of tien weegt. Pakweg een kwart van haar eigen gewicht.

‘Ja, dat is misschien wel fijn,’ zegt ze zachtjes.

Ze gaat op één stoel afstand zitten. We praten over haar les Engels, over de “Stones” die ze moet leren. Ze laat een A4’tje zien vol korte lijstjes. Links staat dan “My email adress is Bartisthebest@yahoo.com” en rechts de vertaling.

Ik realiseer me dat toen ik dit soort rijtjes leerde, internet nog niet bestond. Mijn eerste mailaccount had een inbox van 2 MB. Ik was 14. Ik mailde met mijn vader en twee vrienden. Bewegende gif’s en een filmpje van een oma die een baby de lucht in schopte.

Er komen een paar meisjes en een jongen bij ons staan.

‘Hey Marissa, hoe is het?’ vraagt eentje.

‘Goed,’ zegt ze.

Stilte.

‘Oké. Wij gaan weer,’ zegt het eerste meisje.

‘Oké, doei,’ zegt Marissa.

Ik vertel wat ik kom doen, over de film die we gaan maken.

‘Leuk.’

Ik knik.

Stilte.

‘Het is wel lekker om even niet te lopen,’ zegt ze, ‘ik had toch wel moeie voeten, en–.’

‘Meneer Vollmer?’

Ik sta langzaam op, zeg Marissa gedag. Ze vouwt haar stencil met stones weer op en duwt het in haar tas.

Ik loop mee met mijn afspraak. Kijk achterom.

Het groepje vriendinnen loopt terug naar Marissa.

Voor zover ik weet, heb ik nog geen kinderen. Mijn opa’s en oma’s zijn al lang en breed dood en aangezien ik niet met kinderen noch bejaarden werk spendeer ik minstens 85% van mijn tijd met mensen tussen de 20 en 45.

Maar alle activiteit die ik zojuist om me heen zag! Het stiekeme gelach onder die groep stekeltjes, het lome gesjok van dat mascarameisje achter haar corvee-bezem, het nieuwsgierige gegiebel v an Marissa’s klasgenootjes, de conciërge die onverbiddelijk de buitendeur bewaakte.

Al die momenten heb ik ooit  meegemaakt. Al die momenten was ik vergeten.

Wat ben ik dankbaar voor mijn werk.

Beste Pascale,

Ik zit nu met mijn billen op een zak ijs in je luie kuipstoel en kijk uit over een grijs-geel Barcelona. Het notitieblokje van je hotel balanceer ik al schrijvend op mijn knie. Je slaapt nog. Zoals je hier nu ligt, je haren uitwaaierend over je hoofdkussen, je naaktheid slechts half onder de deken: griezelig mooi. Puur. Mijn vrienden thuis zullen het nooit geloven, maar ik ben opgepikt in een buitenlands café door een Penelope Cruz look-a-like. Uit Amerika.

“Come Upstairs… You know you want to,” zei je gisteravond bij de lift van je hotel. Ik bleef koel en glimlachte “oké”. Van binnen juichte ik: “Yes! Neuken! Met een goddelijk lekker wijf! Bovendien! in! een! designhotel! in! Barcelona! Na x maanden droogstand!” (dat kruisje juichte ik ook, van binnen, echt waar.)

En toch, eenmaal op je kamer – zwarte gordijnen, zwart behang, paarse lichtstrips langs de plinten, plasmascherm, iPod dock – deed ik niks. Ik schonk wodka in van je minibar en ik keek tv. Meer niet.

Weer nam jij het voortouw.

“Undress me”.

(Is het omdat je een bankier bent? Omdat je vier jaar ouder bent dan ik? Wat een vastberadenheid!)

Ik deed wat je me vroeg. Maar toen je weer je op bed ging liggen, lichtbruin naakt omringd door witte kussens, een schoen die lui aan je linkervoet bungelde, verbraafde ik wederom. Ik vond het meer dan prima om dingen te doen waar bouquetreeksen over worden volgeschreven: je hele lichaam strelen, je hele lichaam duizend-en-één keer zoenen. Meer dan prima dus ook, om geen van de pornografische schmutzigkeit met je te doen die ik in Nederland bijna dagelijks bekijk op internet.

Ik vond je te mooi, Pascale. Het intimideerde me.

Wat een natte zin, hé? Wat een cliché. Ik hoor het een 17-jarige puber zeggen nadat hij prematuur is klaargekomen over de broekriem van zijn eerste vriendinnetje.

En toch is het waar. Ik ben vrouwen zoals jij niet gewend, helaas. Vandaar dat ik het bij het strelen en zoenen hield. Misschien was het wel daardoor dat je me plotseling besprong, vannacht: ik  speelde zolang voor (voorspel, Nederlands taalgrapje, ha ha) dat je gek werd van verlangen. Je kon niet anders. Onbedoeld lukte me daarmee wat ik normaal nooit voor elkaar krijg: een vrouw het voortouw laten nemen.

Ik ben dus niet kwaad op je.

Ondanks de gevolgen.

Je kon er niks aan doen dat onze eenpersoonsbedden uit elkaar schoven. Je kon er niks aan doen dat mijn stuitje op het marmer belandde en ik nu een gekneusde (gebroken?) kont, onderkoelde bilspleet en verschrompelde balzak heb. Misschien had je kunnen stoppen met me berijden toen ik maar bleef kermen van de pijn, dat wel. Maar ik vergeef het je.

Als ik deze brief heb afgeschreven strompel ik richting de primeros auxillios. Alleen. Ik ga mijn kont laten gipsen en vertrek met mijn gebroken staart tussen de benen met de eerste gipsvlucht naar Holland. Het is goed. Seksen ga ik voorlopig ook maar laten. Geen enkele vrouw die me er van af krijgt.  Ongelooflijk: willens en wetens droog staan.

Maar ik neem je niks kwalijk.

Echt niet.

Het blijft bij deze nacht en bij deze Nederlandstalige brief die je toch niet kunt lezen. Het is goed. Vaarwel!

Hoewel…

Misschien, als ik weer hersteld ben, mijn mojo terug heb en wat lessen zelfverdediging heb genomen zal ik je deze brief opnieuw schrijven. Dan stuur ik hem op naar de tijdschriften die je gisteren noemde, de tijdschriften die je iedere maand leest. Dan komen we vanzelf weer met elkaar in contact.

Tot ziens, mooie Pascale.

Liefs,

Sidney.

Poljot

Dit is de achterkant van een Poljot, een vrij exclusief, Russich horloge dat zò hufterproof is dat je het bij een scheur in je atoomkelder rustig tegen de scheur kan plakken om de bevolking van de bunker veilig te houden voor ontploffende dirty bombs.

Desondanks is het horlogebandje van de Poljot van wijlen mijn vader om mysterieuze redenen al enkele jaren kapot. Ik kom daar zo op terug. Eerst iets over hem, mijn overleden vader.

Een emu en een man met rood petje.

Mijn vader kon enorm rochelen. Dat klonk hol schrapend, een geluid van diep achterin zijn keel, alsof hij een kwade emu was, een emu met een veertje in zijn keel.

Hij vertelde eens over de (volgens hem) allermooiste film aller tijden. “Women in the dunes”. Een film bovendien die hij, zo klaagde hij er meteen achter aan, nergens meer kon krijgen.

In een obscuur winkeltje vond ik enkele maanden later een kopie van de film. Toen hij 52 werd, een klein jaar voor zijn dood, heb ik hem gegeven. Hij was heel dankbaar.

Na zijn dood vond ik de dvd in de kast. De dvd zat nog in het cellofaan. Mijn vader was een drukke man.

20 oktober is zijn sterfdag. Hij is nu vier jaar dood.

Op zijn begrafenis draaiden we o.a. het liedje dat helemaal onderaan deze blogpost staat.

Goed.

Nu heb ik hier over mijn overleden vader geschreven, dingen die privé waren gewoon in het openbaar gegooid.

Waarom?

Goeie vraag.

Eén van de meest invloedrijke mensen ter wereld gelooft niet in privacy.

Ik wel.

Ja, je kunt nu wereldberoemd worden met je geneuzel, je verdriet, je woede, je frustratie. Maar dat hoef ik niet, daarom schreef ik dit niet op.

Is het dan omdat ik een blog heb?

Misschien een beetje.

Dat we gepusht worden online informatie te delen is een logische ontwikkeling van het internet, maar ook een ontwikkeling die vanzelf weer afzwakt als de nieuwigheid van digitale zelfmanifestatie er af is. Dan worden we vanzelf weer exclusiever met de informatie die we delen. Wie weet kan ik mezelf tegen die tijd zelfs van Facebook af knikkeren.

Privacy geeft rust.

Dus nee, ik deel dit niet omdat ik niet in privacy geloof, hiermee beroemd wil worden, en zelfs niet omdat ik me gepusht voel.

Dat ik deze herinneringen nu openbaar maak heeft meer te maken met de nostalgie die ik voelde na het ruiken van een deodorant.

(Even een terzijde: Nostalgie blijkt een vorm van melancholie te zijn. Etymologisch:

[The word is] consisting of νόστος, nóstos, “returning home”, a Homeric word, and ἄλγος, álgos, “pain” or “ache”.

Wikipedia FTW!)

Nostalgisch werd ik, toen ik bij zo’n geurencircuswinkel de deodorantstick zag staan die mijn vader vroeger gebruikte.

Het was een donkerblauwe cylinder. Er zat stof op de dop. Ik draaide de dop eraf en duwde de witte stick omhoog. De halogeenspots boven me reflecteerde in het oppervlak. Ik dacht terug aan het snoeien in de tuin, aan het chaotisch koken voor gasten. Ik draaide de dop terug. Het was de laatste stick in het schap, waarschijnlijk vanwege de prijs. In mijn hoofd rekende ik uit hoeveel “normale deodoranten” ik ervoor zou kunnen kopen en hoe lang ik zou kunnen doen met al die “normale deodoranten”.

Een maand of dertig.

Ik rekende af met mijn pinpas en kreeg daar de deodorantstick, een paar testertjes en een vriendelijke glimlach voor terug. Ik liep de winkel uit, terug de mensenmassa in.

Vier jaar dood.

Vroeger dacht ik nog wel eens dat rouw voorbij ging. Dat het wegdreef, door het zand zakte, overgroeide. Zoveel dood had ik nog niet meegemaakt.

Maar toen stierf mijn vader en begon ik te lezen over rouw (dit geweldige artikel bijvoorbeeld. Dat van die rouwfases? Bullshit!)

Ook begon ik te praten met andere halfwezen. Er bleken veel meer vaders of moeders overleden van leeftijdsgenoten dan ik had verwacht.

De overeenkomsten bleken talrijk: ja, wij aten de eerste week ook Chinees. Ja, mijn broertje/zusje en ik hebben ook geholpen met [vul maar in] Nee, wij hebben die onverzonden rouwkaarten ook maar bewaard. Ja, wij kregen ook ruzie over [vul maar in].

Tegelijkertijd weet ik van veel dingen niet of een ander ze ook zo doet, ze ook zo voelt.

Hoe herinner jij je iemand? Bekijk je zijn foto? Draag je haar sokken? Zijn deo? Ga je jaarlijks naar haar favoriete restaurant, naar zijn graf?

Of schrijf je er over, in een dagboek, in gedachten, op je blog?

Ik sta er vaak genoeg bij stil. Ik ben vaak genoeg verdrietig geweest. Ik heb er vaak genoeg over gepraat. De helft van mijn roman gaat er zelfs over.

En toch kan ik de neiging niet onderdrukken om zo’n deodorantstick dan te kopen, uit nostalgie, noch kan ik de neiging onderdrukken over mijn vader te schrijven, herinneringen te delen op mijn blog. Uit nostalgie.

Rouwen gaat in golven. Soms wat meer, soms wat minder. Dat is dus zo.

Rest me te zeggen dat ik ook een nieuw horlogebandje heb gekocht, voor die Poljot van mijn vader ondergetekende. Op Ebay. Voor een euro. Exclusief verzendkosten.

De zin die me het meeste bijbleef van haar (terechte) klaagzang:

“Ik wil gewoon onvervangbaar zijn voor iemand.”

Onvervangbaar.

Het laatste dat ik wil is onvervangbaar zijn voor een geliefde.

Stel je voor dat je het uitmaakt. Moet de andere partij dan maar voor altijd verdrietig blijven? Haar tentje in je tuin neerzetten omdat ze de deur niet meer in mag? Haar tentje in de tuin van de buren zetten omdat het gras in jouw voortuin zo onvervangbaar is?

Stel je voor dat je emigreert. Stel je voor dat je sterft. Moet de ander dan tot het einde van haar dagen met zwarte naweeën om je blijven treuren?

Fuck, no. Er op klimmen en gáán met andermans banaan.

Het gesprek bewoog zich via onvervangbaar zijn naar relevant zijn. Haar ex meette zijn relevantie af aan het saldo op zijn bankrekening.

Zij, mijn verdrietje, wilde voor zoveel mogelijk mensen relevant zijn. Ze is aan het promoveren in de politicologie. Een politieke carrière wellicht? Hoewel het een briljante politica zou zijn heb ik dat werkveld haar toch afgeraden: eigengeilerij troef binnen de toppen van dat stroef-logge regeerapparaat. Daar is relatief weinig plek voor iemand met het hart op de goeie plek.

Naast politiek zijn er talrijke andere gebieden waarop ze voor veel mensen relevant kan zijn.

Ik hoop daarentegen dat ze zo relevant mogelijk zal blijven zijn voor haar directe omgeving. Daar haal je volgens mij veel meer voldoening uit dan uit onvervangbaar zijn. (Hoe meet je trouwens je onvervangbaarheid?)

Onvervangbaar zijn als mens is niet het toppunt van relevantie. Het is het eindpunt van een verlammende gedachtegang: wat doe je dan nog voor jezelf? Hoeveel moet je dan ineens voor anderen? Het is verdomme al moeilijk genoeg om domweg gelukkig te zijn in de Dapperstraat.

Dat het allemaal helemaal goed komt met haar ziet ze nog niet maar weet ik zeker. Ik moet denken aan een citaat van Ernest Hemingway, wiens “A Farewell to Arms” een slordige 2000 woorden uit mijn eigen manuscript wist te peuren de afgelopen maand:

The world breaks everyone and afterward many are strong at the broken places. But those that will not break it kills. It kills the very good and the very gentle and the very brave impartially. If you are none of these you can be sure it will kill you too but there will be no special hurry.

Het gaat dan uiteraard om de eerste zin. Ze zal er sterker uitkomen. Bijna onvervangbaar.