HIer volgen nog vijf tips, meer gericht op tekstanalyse en scenario’s lezen. Hopelijk heb je er iets aan.

Uiteraard is het verstandig veel scenario’s te gaan lezen als je er een wilt schrijven, die zijn hier, hier of hier te downloaden.

Selecteer je favoriete film, print het scenario en ga lezen met de volgende vijf tips in je achterhoofd:

1. Let op de lay out: alles is eraan gedaan om je het scenario in één keer uit te laten lezen.

Gebruik daarvoor  Final Draft, software die daarmee helpt door automatisch correct te formatteren. Deze layout  betekent overigens dat in een filmscript één pagina overeenkomt met één minuut film.

2. Let op hoe personages geïntroduceerd worden.

Meestal zijn dit slechts een of twee zinnen, niet meer. De rest van de karakterisering zit namelijk in de handeling. Maar die twee zinnen zijn vaak zeer treffend. Heel knap.

3. Leer de plot-points herkennen.

Klopt het dat de eerste akte op pagina 25 eindigt? Wat gebeurt er rondom pagina 45? Eindigt de tweede akte op pagina 85? Zo nee: waar dan wel? En waarom daar? (Als je deze paginanummering willekeurig vindt: de veels te vroeg overleden Blake Snyder heeft een enorme hit geschreven met Save The Cat! waarin hij deze paginanummers/minuten in film analyseert. Zijn boek gaat verder dan dat van Robert McKee. Beiden leestips.)

4. Even kort door de bocht, hoor.

Maar vraag jezelf tijdens het lezen van die Amerikaanse scenario’s eens af: waarom werken deze dialogen wel, en die in Nederlandse films of dramaseries vaak niet? We hebben een inherent taalprobleem: “Blijf staan, klootzak!” is een keurige, valide vertaling van: “Freeze motherfucker!”. Maar bij het laatste sta ik aan de grond genageld, terwijl ik bij het eerste eerder denk: “Wie? ik!? Dikke doei.” We zijn te nuchter, de ‘suspension of disbelief’ is niet erg Nederlands.

Maar er is nog iets aan de hand. Ik daag je uit erachter te komen.

5. Een zelfde soort vraag stel ik graag over de handelingstekst.

Pak een willekeurig Nederlands filmscript, leg het naast een Amerikaans filmscript. Het eerste zichtbare verschil: handelingstekst. Nederlandse scripts hebben vaak “zwarte blokken”, waarin van alles en nog wat wordt beschreven. (lees: uitgelegd). Amerikaanse scripts zijn “puntiger”, scenaristen aldaar schrijven véél minder uit en dat wat ze uitschrijven is beknopt, zeer specifiek en nog steeds leesbaar. Onthoud: het eerste doel van een scenario is dat het uitgelezen wordt. Dat het verfilmd wordt, ooit, is een tweede. Lees het scenario van Crash bijvoorbeeld eens.

Geheime extra tip #6:

John Logan, scenarist van o.a. Gladiator, Sweeney Todd en The Aviator  gaf in zijn interview op de creative screenwriting podcast het advies “dat niemand ooit wilde horen” om de klassiekers te lezen: Shakespeare, Aristophanes, Sophocles. Ik reken daar zelf Hemingway ook toe en kan niet anders zeggen dan dat mijn laatste manuscript er stukken beter door is geworden. Scherper.

Hopelijk heb je iets aan deze tips. Heb je andere tips of ideeën: laat iets achter in de comments.

moodboard mortuarium

“Voor mijn gevoel…” Ik heb het zo vaak horen zeggen gisteren dat ik het in mijn aantekeningen opnam. Het is “voor mijn gevoel” een teken aan de wand van een huis met respectvolle mensen die “Kronkel” dolgraag willen gaan maken. Genoeg veren in reten. Nu even meer info over hoe onze laatste vergadering was voor de NPS kort deadline van volgende week dinsdag.

Zo, eerst op play drukken, dan verder lezen. Schept een sfeer enzo.

De laatste vergadering voor de NPS kort! deadline van “Kronkel” was met vijf man gisteren. Een productieleider (Gijs Determeijer ) en een productiondesigner (art director?) maakte ons regisseur-producent-scenarist driehoekje tot een heuse vijfhoek.

De PD’er heet Florian Legters. Van Spangas tot Samsung: een cv waar je een puntje aan kunt zuigen. Plakken. Knippen. Deze videoclip heeft ie bijvoorbeeld ook  vormgegeven:

Het gesprek ging over haalbaarheid “Die brandslang krijgen we nooit onder genoeg druk om door de ruimte te dansen.” “Kunnen we de brandweer niet inschakelen?” “Nee, die doen dat soort dingen niet.” “ok, dan maken we er een kraan van.” “Ik ken die en die cameraman nog.” “Voor mijn gevoel zijn die wortels juist helemaal niet belangrijk,” enzovoorts. Vooral de tegengeluiden waren welkom. These, Antithese, Synthese, dat idee.

In vergelijking tot voorgaande jaren voelt deze Filmfonds indiening voor mij veel definitiever. Realistischer. Alsof we hem sowieso gaan maken, ook al worden we niet uitgekozen. Phantavision‘s Keren Cogan wil het gaan verfilmen als 23 minuten film in plaats van 10 minuten film mocht dat gebeuren. En dat is ook wel eens leuk, na alle pitches en plannen die ik het afgelopen jaar voor niks heb geschreven, iemand die iets sowieso wil verfilmen.

Mannin is haar moodboard aan het klussen nu, ik heb net de negende (!) versie van het scenario opgestuurd en Keren buffelt zich door onmogelijke begrotingen heen waar levende waterkranen, dikke kronkelende wortels en een bemost trappenhuis in moeten gaan passen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de trailer die ik op de set wil inclusief fruitschaal met versgepelde lychees (dus zonder dat houtachtige binnenlaagje) en passievruchten.

Enfin.

Daar kom ik dan weer met zo’n genante Amerikaanse afsluiter: ik ben dankbaar dat ik dit soort shit mag doen met mijn tijd.

(Nu nog ervoor betaald gaan worden)

moodboard Lara Ditse

ps. Lara Ditse. Zeg ‘t is heel snel. Laraditse laraditse lariditse leuriditse euridietse Euridyce

Mannin is dus bezig met haar moodboard, Keren’s broertje maakt ook nog het een en ander om het project op te leuken, de regievisie is bijna af en het scenario heeft nu zijn laatste versie toch ook wel een beetje bereikt, denk ik. We komen erdoor.

.SEAN
Do you think you’re alone?
WILL
What?
SEAN
Do you have a soul-mate?
WILL
Define that.
SEAN
Someone who challenges you in every way.  Who takes you places, opens things up for you. A soul-mate.
WILL
Yeah.
Sean waits.

WILL
Shakespeare, Neitzche, Frost, O’Connor, Chaucer, Pope, Kant–
SEAN
They’re all dead.
WILL
Not to me, they’re not.
SEAN
But you can’t give back to them, Will.
WILL
Not without a heater and some serious smelling salts, no…
SEAN
That’s what I’m saying, Will. You’ll never have that kind of relationship in a world where you’re afraid to take the first step because all you’re seeing are the negative things that might happen ten miles down the road.
WILL
Oh, what? You’re going to take the professor’s side on this?
SEAN
Don’t give me your line of shit.
WILL
I didn’t want the job.
SEAN
It’s not about that job. I’m not saying you should work for the government. But, you could do anything you want. And there are people who work their whole lives layin’ brick so their kids have a chance at the kind of opportunity you have. What do you want to do?
WILL
I didn’t ask for this.
SEAN
Nobody gets what they ask for, Will. That’s a cop-out.

Pitch: Magische kinderserie op griezelige plekken in Amsterdam rondom broertjes Vin (8) en Jacco (11) en hun vrienden…

Hier de eerste pagina van de eerste versie:

INT. BURGERWEESHUIS – KELDER – NACHT
Vin droomt dat hij, Mo, Sam en Marco zijn vastgebonden op vier stoelen. De stoelen balanceren op hun achterste poten rondom een zwart gat van ruim twee meter doorsnee. De vier kijken doodsbang off camera.

FLITS: Gomez lacht gemeen.

Aan iedere stoel een dun touw dat naar een ring in de muur loopt en de stoel in balans houdt. Bij iedere ring staat een meisje in een witte jurkje met een scherpe spade boven haar hoofd.

FLITS: Jacco loopt de kelder in.

JACCO
(tegen meisjes)
Okee… Allemaal tegelijk! Eén… Twee… Drie!

De meisjes hakken met één fikse slag de vier touwen door. De stoelen vallen naar achter

VIN
(panisch)
Jacco!!!!!

INT. SCHOOLKLAS VIN – DAG
Broeierig, ingedutte kinderen. Vin schrikt wakker, kijkt naar zijn kruis, schrikt. Nat.

Juf ANNE wijst op een prent van een waag.

ANNE
…En als de vrouwen dan te licht werden bevonden, wisten de mensen dat het een heks was. Wie weet wat er dan–
Vin steekt zijn hand op.

JONGETJE (O.S.)
–Brandstapel!

JONGETJE #2 (O.S.)
In het water!

ANNE
Het kon allemaal. Ze verzonnen vroeger de vreselijkste straffen.
(ziet Vin’s hand)
Vin?

VIN
M… Mag ik naar de w.c?

Anne twijfelt, Vin rent de klas uit.

Mag dit integraal doorgezet worden naar mijnheer Rouvoet, Van der Vlies en nou vooruit, mijnheer Balkenende?

Aanleiding voor deze vrij toffe clip met onder andere Kirk Douglas Martin Sheen en Rob Lowe is de serie Diplomacy, die ik morgen bij Eyeworks ga pitchen…

(…dary! Legendary Ted. Let’s go. They’ve got innocent hearts, we’ve got heat-seeking missiles.”)

Het is weer zo ver; de Korte Scenario Wedstrijd 2009 is officieel van start gegaan!

Wij zijn op zoek naar jonge scenarioschrijvers tussen de 18 en 28 jaar die met hun scenario (20 000 tekens) deel zouden willen nemen aan onze Korte Scenario Wedstrijd 2009 met als thema: TABOO. Deadline is 31 juli 2009.

Deze wedstrijd is een onderdeel van alweer de 8e editie van
de European Short Script Contest, georganiseerd door NISI MASA (zie
www.nisimasa.com en onderstaand bericht), een Europees jong filmnetwerk, waarvan MeccaPANZA de Nederlandse tak is.

Op de www.nisimasa.com is alle verdere informatie en regels voor deelname te vinden en kun je het aanmeldingsformulier downloaden die per mail samen met het scenario opgestuurd kan worden naar scriptcontest@meccapanza.eu, en per post naar onderstaand adres:

t.a.v. MeccaPANZA | Association for New Cinema
P.O. Box 59710
1040 LE  Amsterdam

Tijdens het Nederlands Film Festival 2009 zal het Nederlandse winnende script bekend worden gemaakt. Zowel de winnaar als de twee ‘runners up’ krijgen een juryprijs en een uitgebreid juryrapport met feedback uitgereikt…

Het winnende script is  daarnaast automatisch de Nederlandse inzending voor de NISI MASA European Short Script Contest. Waarvan de 12 winnaars geheel verzorgd mogen deelnemen aan de European Short Pitch, een intensieve scenario-schrijf workshop, verdeeld in twee sessies. Ga voor meer informatie naar www.nisimasa.com

Maar het is ook wel fijn als je weet in wat voor hout je je spijkers op de kop slaat. En welke spijkers je precies wilt hebben. En daar kan dit je misschien mee helpen…

Met andere woorden: over wie gaat mijn verhaal eigenlijk? Van de scherpe, hulpvaardige Ellen Alinde-Verhoeff kregen we enkele weken terug in de scenarioklas deze geweldige lijst vragen om jezelf over je karakter te stellen. Een lijst vragen waar ik in deze post ook over schreef. Want dan schrijf je over, say een kraker, maar wat weet je nou eigenlijk van hem?

Deze lijst kan je helpen. Zoals eerder opgemerkt, pik er een stuk of vijf uit, en go wild, tiger. De vragenlijst komt van de Columbia University, dus dan is het goed.

Gewoon hier klikken en schrijven met je Minister Donner.

Maar af en toe krab ik me achter de oren: hoe kom je er bij om dit in te sturen, denk ik dan. Ik wil graag enkele soortgelijke constateringen met jullie delen. Wie weet heb je er op een dag iets aan. Je moet niet naar een producent toestappen als

1. Je niet precies weet bij wie je het indient. Af en toe krijgen we iets binnen dat kant nog wal raakt en waarvan we niet snappen waarom dat bij ons binnen komt. Nee, hier maken we geen zombie politie-horror films. Helaas. Zonde van de tijd om het in te sturen want we doen er niks mee. Misschien kun je er eerst een kortje van maken! Supervet filmpje, prijs winnen en, hupsakee, nog eens proberen?

2. Je filmscript niet gebaseerd is op een boek. Als ik zie welke projecten nu “ge-greenlight” worden, zie ik daar onevenredig veel boeken tussen. Zuur, maar wel waar.

3.  Je je niet beseft dat ik een luie lezer ben. Ik wil bij de hand genomen worden en zo, hups, de glijbaan die je script heet af kunnen glijen. Ik moet me nu af en toe door treatments heen worstelen waar bijvoorbeeld een veeeeeel te lange synopsis in zit of waar een uitleg ontbreekt over waar de film zich afspeelt. Of ik moet 150 hoofdstukken van drie regels per stuk lezen. Soms lees ik scripts die zo uitgebreid zijn in hun omschrijving van de handelstekst dat het bijna boeken zijn. Zonde

A specifieke sluglines, personages die alles uitspreken wat ze denken, waar de pagina een “black page” is- een grote brij handelingstekst zonder dialogen- waar geen aktestructuur in terug te vinden is, waar cliche zich op cliche stapelt, enzovoorts. Zonde.

Op drew’s script o rama kun je speelfilmscripts vinden ter vergelijking. Kijk bijvoorbeeld eens naar dit script, voor hoe het wel moet. Scherp en bondig, geen woord te veel. En wat een briljant mooie dialogen.

4. Een vuistregel voor een script is dat je het in 1 “lees-sessie” moet uitlezen. Test dat eerst eens uit. Geef het eens aan twee vrienden: eentje uit de filmwereld die vaker scripts leest en eentje aan je tante ofzo. Dan weet je of zij het gemakkelijk konden uitlezen of niet.

Ik had  vorige week een script waar ik 4 uur (!) bezig was met de eerste veertig pagina’s. Toen heb ik de moed opgegeven. Weg ermee. Gelukkig hoefde ik hem niet alsnog uit te lezen. Had ik weer in het vuilnis moeten zoeken. Van die scenaristen lees ik dus nooit meer iets.

5. Je ongeduldig bent. Het kan een paar weken duren voor je iets hoort. Niet meteen gaan bellen, gewoon even afwachten.

Van Rob Arends, studieleider scenario, heb ik echter deze tweede helft van het studiejaar de mogelijkheid gekregen met de 4ejaars scenarioklas mee te lessen. En voor het eerst sinds ik op de academie zit heb ik het gevoel dat echt ik op mijn plek zit.

Afb. 1. Writers room.

Treurig he, eigenlijk. Na anderhalf jaar bikkelen nu pas echt leren. Maar stilstaan bij verdrietige dingen schiet weinig op.

Natuurlijk zaten er de afgelopen 18 maanden nuttige lessen tussen. Vooral de filmanalyses,  de gastdocenten en de extra avondlessen hebben me vooruit geholpen als maker. Om niet te spreken van de gesprekken op het dakterras met fellow-filmmakers. Vruchtbare ontmoetingen. Maar vaak ook gewone lessen.

Het contrast met de scenario-klas kon niet groter zijn. Ieder moment ben ik aan het leren. We schieten op elkaars scripts en zijn constant op zoek naar hoe het scherper kan, hoe het meer in elkaar kan klikken, hoe het helderder wordt. Het klinkt gruwelijk Amerikaans slapgelikt, maar *zet zich schrap*: ik ben echt dankbaar dat ik dit mag meemaken.

Onder de bezielende leiding van Ellen Verhoeff worden om de beurt onze “speelfilms in wording” onder de loep genomen.

Een script over een jeugdinternaat, dat doet denken aan een zwarte Dead Poets Society.

Een ander over een wereldvreemde puber, haar vader en hun helende fantasiewerelden.

Een derde, intiem en charmant, over een roadtrip van twee oude, oude mensen.

Een vierde, lichtvoetig benauwend, over een sci-fi wereld waaruit een Japanse vrouw tracht te ontsnappen.

Een Shakespeariaanse tragedie van twee tweelingbroers die elkaars identiteit aannemen.

En een script over een invalide gereden Yuppenvrouw die met behulp van een Hells Angel op zoek gaat naar de daders.

Het feit  dat in ieder script een goed verhaal zit, maar dat er bij iedereen op een andere plek gegraven moet worden om het beter te maken is fascinerend.

De ene student moet helderder schrijven, een volgende duidelijker schakels tussen sequenties, enzovoorts. Ondergetekende bijvoorbeeld, heeft een heel ander probleem.

Ik leer karakters maken. Dat klinkt misschien een beetje dommig, dat ik dat nog niet deed, maar het is echt zo. Ik was veel meer bezig met plot en sfeer. Sid peurt en snuffelt dus in karakters. Het voelde in het begin bijna obsceen, om in een niet bestaand leven te gaan snuffelen.

Maar ik begin te begrijpen wat men bedoelt met als je iets goed schrijft, de karakters je door de plot heen bewegen, niet andersom. Ik ben er nog lang niet, maar ik begrijp het. En dat is al heel wat.