HIer volgen nog vijf tips, meer gericht op tekstanalyse en scenario’s lezen. Hopelijk heb je er iets aan.

Uiteraard is het verstandig veel scenario’s te gaan lezen als je er een wilt schrijven, die zijn hier, hier of hier te downloaden.

Selecteer je favoriete film, print het scenario en ga lezen met de volgende vijf tips in je achterhoofd:

1. Let op de lay out: alles is eraan gedaan om je het scenario in één keer uit te laten lezen.

Gebruik daarvoor  Final Draft, software die daarmee helpt door automatisch correct te formatteren. Deze layout  betekent overigens dat in een filmscript één pagina overeenkomt met één minuut film.

2. Let op hoe personages geïntroduceerd worden.

Meestal zijn dit slechts een of twee zinnen, niet meer. De rest van de karakterisering zit namelijk in de handeling. Maar die twee zinnen zijn vaak zeer treffend. Heel knap.

3. Leer de plot-points herkennen.

Klopt het dat de eerste akte op pagina 25 eindigt? Wat gebeurt er rondom pagina 45? Eindigt de tweede akte op pagina 85? Zo nee: waar dan wel? En waarom daar? (Als je deze paginanummering willekeurig vindt: de veels te vroeg overleden Blake Snyder heeft een enorme hit geschreven met Save The Cat! waarin hij deze paginanummers/minuten in film analyseert. Zijn boek gaat verder dan dat van Robert McKee. Beiden leestips.)

4. Even kort door de bocht, hoor.

Maar vraag jezelf tijdens het lezen van die Amerikaanse scenario’s eens af: waarom werken deze dialogen wel, en die in Nederlandse films of dramaseries vaak niet? We hebben een inherent taalprobleem: “Blijf staan, klootzak!” is een keurige, valide vertaling van: “Freeze motherfucker!”. Maar bij het laatste sta ik aan de grond genageld, terwijl ik bij het eerste eerder denk: “Wie? ik!? Dikke doei.” We zijn te nuchter, de ‘suspension of disbelief’ is niet erg Nederlands.

Maar er is nog iets aan de hand. Ik daag je uit erachter te komen.

5. Een zelfde soort vraag stel ik graag over de handelingstekst.

Pak een willekeurig Nederlands filmscript, leg het naast een Amerikaans filmscript. Het eerste zichtbare verschil: handelingstekst. Nederlandse scripts hebben vaak “zwarte blokken”, waarin van alles en nog wat wordt beschreven. (lees: uitgelegd). Amerikaanse scripts zijn “puntiger”, scenaristen aldaar schrijven véél minder uit en dat wat ze uitschrijven is beknopt, zeer specifiek en nog steeds leesbaar. Onthoud: het eerste doel van een scenario is dat het uitgelezen wordt. Dat het verfilmd wordt, ooit, is een tweede. Lees het scenario van Crash bijvoorbeeld eens.

Geheime extra tip #6:

John Logan, scenarist van o.a. Gladiator, Sweeney Todd en The Aviator  gaf in zijn interview op de creative screenwriting podcast het advies “dat niemand ooit wilde horen” om de klassiekers te lezen: Shakespeare, Aristophanes, Sophocles. Ik reken daar zelf Hemingway ook toe en kan niet anders zeggen dan dat mijn laatste manuscript er stukken beter door is geworden. Scherper.

Hopelijk heb je iets aan deze tips. Heb je andere tips of ideeën: laat iets achter in de comments.

Mannin is dus bezig met haar moodboard, Keren’s broertje maakt ook nog het een en ander om het project op te leuken, de regievisie is bijna af en het scenario heeft nu zijn laatste versie toch ook wel een beetje bereikt, denk ik. We komen erdoor.

Pitch: Magische kinderserie op griezelige plekken in Amsterdam rondom broertjes Vin (8) en Jacco (11) en hun vrienden…

Hier de eerste pagina van de eerste versie:

INT. BURGERWEESHUIS – KELDER – NACHT
Vin droomt dat hij, Mo, Sam en Marco zijn vastgebonden op vier stoelen. De stoelen balanceren op hun achterste poten rondom een zwart gat van ruim twee meter doorsnee. De vier kijken doodsbang off camera.

FLITS: Gomez lacht gemeen.

Aan iedere stoel een dun touw dat naar een ring in de muur loopt en de stoel in balans houdt. Bij iedere ring staat een meisje in een witte jurkje met een scherpe spade boven haar hoofd.

FLITS: Jacco loopt de kelder in.

JACCO
(tegen meisjes)
Okee… Allemaal tegelijk! Eén… Twee… Drie!

De meisjes hakken met één fikse slag de vier touwen door. De stoelen vallen naar achter

VIN
(panisch)
Jacco!!!!!

INT. SCHOOLKLAS VIN – DAG
Broeierig, ingedutte kinderen. Vin schrikt wakker, kijkt naar zijn kruis, schrikt. Nat.

Juf ANNE wijst op een prent van een waag.

ANNE
…En als de vrouwen dan te licht werden bevonden, wisten de mensen dat het een heks was. Wie weet wat er dan–
Vin steekt zijn hand op.

JONGETJE (O.S.)
–Brandstapel!

JONGETJE #2 (O.S.)
In het water!

ANNE
Het kon allemaal. Ze verzonnen vroeger de vreselijkste straffen.
(ziet Vin’s hand)
Vin?

VIN
M… Mag ik naar de w.c?

Anne twijfelt, Vin rent de klas uit.

Maar het is ook wel fijn als je weet in wat voor hout je je spijkers op de kop slaat. En welke spijkers je precies wilt hebben. En daar kan dit je misschien mee helpen…

Met andere woorden: over wie gaat mijn verhaal eigenlijk? Van de scherpe, hulpvaardige Ellen Alinde-Verhoeff kregen we enkele weken terug in de scenarioklas deze geweldige lijst vragen om jezelf over je karakter te stellen. Een lijst vragen waar ik in deze post ook over schreef. Want dan schrijf je over, say een kraker, maar wat weet je nou eigenlijk van hem?

Deze lijst kan je helpen. Zoals eerder opgemerkt, pik er een stuk of vijf uit, en go wild, tiger. De vragenlijst komt van de Columbia University, dus dan is het goed.

Gewoon hier klikken en schrijven met je Minister Donner.

Van Rob Arends, studieleider scenario, heb ik echter deze tweede helft van het studiejaar de mogelijkheid gekregen met de 4ejaars scenarioklas mee te lessen. En voor het eerst sinds ik op de academie zit heb ik het gevoel dat echt ik op mijn plek zit.

Afb. 1. Writers room.

Treurig he, eigenlijk. Na anderhalf jaar bikkelen nu pas echt leren. Maar stilstaan bij verdrietige dingen schiet weinig op.

Natuurlijk zaten er de afgelopen 18 maanden nuttige lessen tussen. Vooral de filmanalyses,  de gastdocenten en de extra avondlessen hebben me vooruit geholpen als maker. Om niet te spreken van de gesprekken op het dakterras met fellow-filmmakers. Vruchtbare ontmoetingen. Maar vaak ook gewone lessen.

Het contrast met de scenario-klas kon niet groter zijn. Ieder moment ben ik aan het leren. We schieten op elkaars scripts en zijn constant op zoek naar hoe het scherper kan, hoe het meer in elkaar kan klikken, hoe het helderder wordt. Het klinkt gruwelijk Amerikaans slapgelikt, maar *zet zich schrap*: ik ben echt dankbaar dat ik dit mag meemaken.

Onder de bezielende leiding van Ellen Verhoeff worden om de beurt onze “speelfilms in wording” onder de loep genomen.

Een script over een jeugdinternaat, dat doet denken aan een zwarte Dead Poets Society.

Een ander over een wereldvreemde puber, haar vader en hun helende fantasiewerelden.

Een derde, intiem en charmant, over een roadtrip van twee oude, oude mensen.

Een vierde, lichtvoetig benauwend, over een sci-fi wereld waaruit een Japanse vrouw tracht te ontsnappen.

Een Shakespeariaanse tragedie van twee tweelingbroers die elkaars identiteit aannemen.

En een script over een invalide gereden Yuppenvrouw die met behulp van een Hells Angel op zoek gaat naar de daders.

Het feit  dat in ieder script een goed verhaal zit, maar dat er bij iedereen op een andere plek gegraven moet worden om het beter te maken is fascinerend.

De ene student moet helderder schrijven, een volgende duidelijker schakels tussen sequenties, enzovoorts. Ondergetekende bijvoorbeeld, heeft een heel ander probleem.

Ik leer karakters maken. Dat klinkt misschien een beetje dommig, dat ik dat nog niet deed, maar het is echt zo. Ik was veel meer bezig met plot en sfeer. Sid peurt en snuffelt dus in karakters. Het voelde in het begin bijna obsceen, om in een niet bestaand leven te gaan snuffelen.

Maar ik begin te begrijpen wat men bedoelt met als je iets goed schrijft, de karakters je door de plot heen bewegen, niet andersom. Ik ben er nog lang niet, maar ik begrijp het. En dat is al heel wat.

Op vollmer.nl: Groundhogday te downloaden als voorbeeld!

Ook kan ik de handige maar lelijke site Script-O-rama aanraden: zelfde principe. Gewoon downloaden en jezelf suf lezen.

Is die site niet voldoende?

Op de blogpost “Zelf een scenario schrijven?” heb ik flink wat tips, sites en boeken genoemd.

16-12-2008 Update:

vanwege de hoeveelheid traffic die ik op deze post ontvang nog even twee tips:

- de uitgeverij “The shooting script” publiceert, je raadt het, scripts zoals ze gebruikt zijn bij het draaien. Klik op deze Amazon link om je eerste hoeveelheid scripts te kopen.

En wil je meer weten over de structuur van de scripts, for the love of god, lees dan Save the Cat. Echt geweldig.